Mετάφραση τεχνικών κειμένων (1)
Όλοι έχει τύχει να διαβάσουμε ένα τεχνικό εγχειρίδιο, αναζητώντας ίσως τη λύση σε κάποιο πρόβλημα που “έτυχε” στην ηλεκτρονική μας συσκευή (με τον όρο “έτυχε” εννοώ: “Φτου μου έπεσε το τηλέφωνό μου, μετά το πάτησα και τώρα δεν δουλεύει. Μα καλά, από τι τα φτιάχνουν; Από γυαλί;”). Πίσω στο θέμα μας… μερικά από τα γλωσσικά προβλήματα στα ελληνικά τεχνικά κείμενα είναι τα εξής:
Ασυνέπεια χρήσης κεφαλαίων, μονάδων, αριθμών
Υπερβολικά μεγάλες και περίπλοκες προτάσεις
Χρήση πολλών και άγνωστων συντομογραφιών
Κατά λέξη μεταφρασμένος λόγος, χωρίς ειρμό
Περίεργες και εξωγήινες λέξεις και φράσεις (που δεν θα τις χρησιμοποιούσε ούτε ο Βέλτσος σε κατάσταση μέθης)
Βαρετή επανάληψη προειδοποιήσεων και τεχνικών/νομικών λέξεων
…και άλλα πολλά. Πολλά από αυτά ίσως να οφείλονται στο γεγονός ότι τα τεχνικά εγχειρίδια συνήθως συντάσσονται σε μία πιο “διαδεδομένη” γλώσσα (Αγγλικά, Γερμανικά) και στη συνέχεια μεταφράζονται στα Ελληνικά. Επίσης, τις περισσότερες φορές συντάσσονται από μηχανικούς και όχι από επαγγελματίες (σαν και) του λόγου (μας).
Η μετάφραση τεχνικών κειμένων από την Αγγλική προς την Ελληνική γλώσσα συνοδεύεται από ορισμένους αυστηρούς και σχεδόν υποσυνείδητους κανόνες:
Αποφυγή προσωπικών αντωνυμιών
Χρήση της προστακτικής έγκλισης
Σύνθετη ορολογία κι φρασεολογία
Σωστή διατύπωση των οδηγιών και προδιαγραφών, χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη ροή, το ύφος, το αναγνωστικό κοινό-στόχος κλπ.
Αυτοί οι κανόνες, ωστόσο, συχνά παρερμηνεύονται, υπερχρησιμοποιούνται, ακολουθούνται πιστά ..πείτε το όπως θέλετε! Γεγονός είναι πάντως ότι το αποτέλεσμα στα τεχνικά κείμενα είναι φτωχό. Ίσως ήρθε ή ώρα να επανεξεταστούν τα πρότυπα και οι κανόνες συγγραφής και μετάφρασης αυτών των κειμένων. Είμαι σίγουρος ότι οι εταιρείες δεν ξοδεύουν χρόνο και χρήμα για να τα συντάξουν, να τα σελιδοποιήσουν, να τα μεταφράσουν και να τα τυπώσουν …μόνο και μόνο για να ανατρέχει ο χρήστης σε αυτά είναι κάτι πάει στραβά με τη συσκευή του. Εκεί μέσα υπάρχουν ένα σωρό πληροφορίες που βοηθούν στην ευκολότερη, αποδοτικότερη και ασφαλέστερη χρήση της εκάστοτε συσκευής. Αυτό δεν θα βοηθήσει μόνο το χρήστη αλλά και την ίδια την εταιρεία, μειώνοντας το κόστος επισκευών, συντηρήσεων, υποστήριξης και λοιπών υπηρεσιών που έρχονται ως αποτέλεσμα της λανθασμένης ή ανεπαρκούς χρήσης της συσκευής.
Είμαστε τυχεροί που η ελληνική γλώσσα μας δίνει τη δυνατότητα απεριόριστων ελιγμών. Συνεπώς, δεν θα έβλαπτε κανέναν (ίσα-ίσα) εάν τα τεχνικά εγχειρίδια περιείχαν λιγότερη τεχνική ορολογία, λιγότερες δυσνόητες λέξεις, μικρότερες και μεστότερες προτάσεις και, γενικά, έναν πιο κατανοητό λόγο. Η λέξη “εκλαΐκευση” δεν πρέπει να είναι ταμπού! Επίσης, η χρήση αγγλικών ή γενικά ξενόφερτων λέξεων που έχουν διεισδύσει στην καθημερινότητά μας επίσης δεν θα πρέπει να απορρίπτεται. Φυσικά, κανείς δεν θα ήθελε ένα τεχνικό κείμενο με ύφος “γκέτο” (σαν αυτό που χρησιμοποιούσε ο Χριστόδουλος για να καλέσει τους νέους στην εκκλησία), αλλά μια αλλαγή είναι σίγουρο ότι χρειάζεται!
